Một cách bán hàng thường gặp: "hộ chiếu Việt Nam 52 nước, cộng hộ chiếu Grenada 145 nước, tổng gần 200 nước."
Phép cộng đó sai, và sai theo hướng có lợi cho người bán.
Vì sao không cộng được
Hai hộ chiếu chồng lấn. Nước nào miễn visa cho hộ chiếu Việt Nam thì phần lớn cũng miễn visa cho hộ chiếu Grenada — Đông Nam Á, một số đảo quốc, vài nước Nam Mỹ đều nằm trong cả hai danh sách.
Phép tính đúng là hợp của hai tập, không phải tổng hai số:
Tổng thực = A + B − phần chung
Phần chung thường lớn. Với cặp hộ chiếu Việt Nam và một hộ chiếu Caribbean, phần chung có thể chiếm ba tới bốn mươi điểm đến. Nghĩa là con số cộng thô thổi phồng lên hàng chục nước.
Con số đáng quan tâm không phải tổng
Cái đáng hỏi không phải "cộng lại được bao nhiêu", mà "thêm được bao nhiêu, và thêm những đâu."
Ví dụ với hộ chiếu Việt Nam:
Thêm một hộ chiếu Caribbean thường mở được khối Schengen, Anh, và một loạt nước châu Âu, cộng nhiều nước Nam Mỹ và châu Phi. Đây là phần thêm có giá trị thật vì nó chứa những nơi hộ chiếu Việt Nam không mở được.
Thêm một hộ chiếu Đông Nam Á khác gần như không thêm gì, vì chồng lấn quá nhiều với hộ chiếu Việt Nam.
Cùng là "thêm một hộ chiếu", giá trị khác nhau hoàn toàn.
Ba điều con số tổng không nói
Mỹ không nằm trong phần thêm của hộ chiếu Caribbean. Không hộ chiếu Caribbean nào miễn visa vào Mỹ. Cái mà hộ chiếu Grenada mở ra với Mỹ là đủ điều kiện xin visa E-2 — visa nhà đầu tư theo hiệp định thương mại, mà Việt Nam không có hiệp định phù hợp. Đó là giá trị thật, nhưng là chuyện khác hẳn miễn visa.
Trung Quốc là ngoại lệ đáng chú ý. Một số hộ chiếu Caribbean có thoả thuận miễn visa với Trung Quốc, thứ hộ chiếu Việt Nam không có.
Quyền sống và làm việc khác quyền nhập cảnh. Hộ chiếu Caribbean cho nhập cảnh Schengen theo hạn ngắn, thường 90 ngày trong 180 ngày. Nó không cho quyền sống và làm việc tại các nước Liên minh Châu Âu. Nhiều người mua rồi mới biết điều này.
Luật Việt Nam về hai quốc tịch
Câu hỏi hay gặp nhất: có phải bỏ quốc tịch Việt Nam không.
Luật Quốc tịch Việt Nam theo nguyên tắc một quốc tịch, nhưng có các trường hợp được giữ hai quốc tịch. Thực tế nhiều người Việt đang giữ cả hai.
Đây là phần chúng tôi khuyên hỏi luật sư về luật Việt Nam, không hỏi công ty tư vấn di trú. Tình huống cá nhân khác nhau, và hệ quả về hộ tịch, thừa kế, nghĩa vụ quân sự của con cái đều là chuyện thật. Chúng tôi không phải văn phòng luật và không đưa ra ý kiến pháp lý.
Cách tự tính cho trường hợp của mình
Bước 1 — liệt kê những nước anh chị thực sự cần đến trong ba năm tới. Con số thật thường là năm tới mười lăm nước.
Bước 2 — với mỗi nước, tra xem hộ chiếu Việt Nam thuộc bậc nào: miễn visa, cửa khẩu, ETA, e-visa, hay phải xin trước.
Bước 3 — làm lại bước 2 với hộ chiếu đang cân nhắc.
Bước 4 — đếm số nước chuyển từ nhóm phải xin visa sang nhóm miễn visa. Đó là giá trị thật của hộ chiếu thứ hai với anh chị.
Nếu con số ở bước 4 là hai hoặc ba nước, thì vài trăm nghìn đô là đắt. Nếu nó là mười lăm nước trong đó có những nơi anh chị đi làm ăn hằng tháng, phép tính khác hẳn.
Chúng tôi có công cụ cộng hộ chiếu để làm bước 3 và 4 tự động. Nhưng bước 1 thì anh chị phải tự làm, và đó là bước quan trọng nhất.