Thử tìm "hộ chiếu Việt Nam xếp hạng" trên Google. Anh chị sẽ gặp cùng lúc: hạng 78, hạng 84, hạng 86. Và số nước đi được: 48, 49, 52, hơn 55, 69.
Phản ứng đầu tiên thường là nghĩ có ai đó viết sai. Nhưng phần lớn các con số đó đều đúng ở thời điểm và theo cách đếm của chúng. Vấn đề là không ai nói rõ mình đang dùng cách nào.
Hai bảng xếp hạng, hai triết lý
Trên thế giới có hai bảng được trích dẫn nhiều nhất, và chúng đếm khác nhau ở đúng một chỗ.
Henley Passport Index đếm chặt. Chỉ tính điểm đến mà người mang hộ chiếu lên máy bay được ngay — miễn thị thực hoàn toàn, visa cấp tại cửa khẩu, hoặc giấy phép du lịch điện tử kiểu ETA cấp gần như tức thì. E-visa không được tính, vì phải nộp hồ sơ và chờ duyệt trước chuyến đi.
Passport Index của Arton Capital đếm rộng. Tính cả e-visa vào điểm di chuyển, với lập luận rằng thủ tục làm trực tuyến và thường duyệt trong vài ngày.
Cùng một cuốn hộ chiếu, hai cách đếm cho hai con số cách nhau rất xa. Đó là toàn bộ câu chuyện.
Con số của chúng tôi
QuocTich.com đếm theo cách chặt, giống Henley. Số liệu tính từ ma trận visa 199 hộ chiếu do chúng tôi thống kê và đối soát liên tục:
| Loại thủ tục | Số điểm đến |
|---|---|
| Miễn thị thực hoàn toàn | 23 |
| Visa cấp tại cửa khẩu | 25 |
| Giấy phép điện tử ETA | 4 |
| Cộng lại — đếm chặt | 52 |
| E-visa | 46 |
| Cộng cả e-visa — đếm rộng | 98 |
| Phải xin visa trước | 100 |
Theo cách đếm chặt, hộ chiếu Việt Nam mở được 52 điểm đến, xếp hạng 74 trong 199 hộ chiếu.
Henley công bố 48 tới 49 điểm đến và hạng 84 tới 86 tuỳ kỳ. Chênh lệch vài điểm đến đến từ các trường hợp biên — vùng lãnh thổ tính riêng hay tính gộp, quy định mới chưa vào bảng. Chênh lệch về hạng đến từ tập điểm đến khác nhau: chúng tôi xếp trên 199 hộ chiếu, Henley xếp trên tập 227 điểm đến.
Vì sao thứ hạng nhảy nhiều hơn số điểm đến
Đây là chỗ ít người để ý. Số điểm đến đổi chậm — vài nước mỗi năm. Nhưng thứ hạng có thể nhảy hàng chục bậc mà số điểm đến gần như không đổi.
Lý do là cách xếp hạng. Henley xếp theo số điểm khác nhau, không theo vị trí. Bản 2026 của họ ghi Singapore hạng 1, Nhật và Hàn đồng hạng 2, rồi Đan Mạch cùng Tây Ban Nha đồng hạng 3 — không phải hạng 5.
Vì rất nhiều hộ chiếu có cùng số điểm đến, nên chỉ cần vài nước tăng một điểm là cả một cụm ở giữa bảng bị đẩy xuống. Tháng 1/2026, báo Việt Nam đưa tin hộ chiếu Việt Nam tăng 5 bậc lên hạng 86, cao nhất 5 năm — trong khi số điểm đến giảm vì Bolivia rời danh sách miễn thị thực.
Tăng bậc mà giảm số nước. Nghe vô lý nhưng hoàn toàn hợp logic của cách xếp hạng.
Đọc con số cho đúng
Ba câu hỏi cần đặt mỗi lần gặp một con số miễn visa:
Đếm theo cách nào? Có tính e-visa hay không. Chênh lệch giữa 52 và 98 chỉ là chỗ này.
Kỳ công bố nào? Henley cập nhật theo quý. Bài tháng 3 và bài tháng 6 trích hai kỳ khác nhau thì vẫn cùng đúng ở thời điểm viết. Số liệu không có ngày là số liệu vô nghĩa.
Hạng hay số nước? Hai chỉ số này không đi cùng nhau. Hỏi cả hai.
Con số này nói gì về anh chị
Hạng 74 nghĩa là hộ chiếu Việt Nam mở được khoảng một phần tư thế giới nếu đếm chặt.
Nhưng con số tổng che mất phần quan trọng: những nước mở được không phải những nước phần lớn người Việt muốn đến. Trong 52 điểm đến đó, phần lớn là Đông Nam Á, một số đảo quốc, và vài nước Nam Mỹ. Schengen, Anh, Mỹ, Nhật, Hàn, Canada, Úc — tất cả vẫn phải xin visa từng lần, và tỷ lệ trượt không nhỏ.
Đó là lý do nhiều người tìm thêm một quốc tịch thứ hai. Không phải để bỏ quốc tịch Việt Nam, mà để có cuốn hộ chiếu mở được phần thế giới còn lại.
Nhưng cũng cần thật: thêm một hộ chiếu là quyết định vài trăm nghìn đô. Nếu nhu cầu đi lại của anh chị chủ yếu trong khu vực, con số 52 đã đủ dùng, và số tiền đó nên nằm ở chỗ khác.