Trong tài liệu bán hàng của ngành đầu tư định cư, cụm "miễn visa 140 nước" xuất hiện thường xuyên. Vấn đề là cụm đó thường gộp bốn thứ khác nhau vào một, và bốn thứ đó khác nhau rất nhiều về thực tế trải nghiệm.
Đây là bốn bậc, xếp từ dễ nhất tới khó nhất.
Bậc 1: Miễn thị thực hoàn toàn
Cầm hộ chiếu ra sân bay, bay, tới cửa khẩu đóng dấu là vào.
Không đơn từ, không phí, không chờ, không ai duyệt trước. Rủi ro bị từ chối gần như bằng không, trừ trường hợp có vấn đề về nhân thân hoặc giấy tờ.
Đây là bậc duy nhất đúng nghĩa "miễn visa". Với hộ chiếu Việt Nam, bậc này có 23 điểm đến.
Bậc 2: Visa cấp tại cửa khẩu
Bay tới rồi làm thủ tục tại sân bay đến: điền đơn, trả phí, chờ vài phút tới một tiếng, nhận dấu.
Gần như miễn visa về mặt kế hoạch — không cần chuẩn bị trước chuyến đi. Nhưng có ba điểm cần biết:
Có thể bị từ chối tại cửa khẩu. Quyền quyết định thuộc về cán bộ xuất nhập cảnh, và đã bay tới rồi mới bị từ chối thì phải bay về.
Cần chuẩn bị giấy tờ phụ. Nhiều nước yêu cầu vé khứ hồi, xác nhận khách sạn, chứng minh tài chính. Thiếu là rắc rối.
Quy định đổi không báo trước. Hãng bay thường cập nhật nhanh hơn các trang du lịch.
Hộ chiếu Việt Nam có 25 điểm đến ở bậc này.
Bậc 3: Giấy phép du lịch điện tử — ETA
Khai trực tuyến trước khi bay, thường được duyệt trong vài phút tới vài giờ. Không phải visa mà là giấy phép được lên máy bay.
Khác e-visa ở chỗ: ETA thường tự động, ít giấy tờ, và duyệt gần như tức thì. Vì vậy Henley tính ETA vào nhóm đếm chặt.
Nhưng phải nhớ khai. Ra sân bay mới nhớ là không lên được máy bay. Hộ chiếu Việt Nam có 4 điểm đến ở bậc này.
Bậc 4: E-visa
Đây là bậc bị gộp sai nhiều nhất.
E-visa là visa thật, chỉ khác là nộp hồ sơ trực tuyến thay vì tới đại sứ quán. Nghĩa là:
Phải nộp hồ sơ đầy đủ — ảnh, hộ chiếu, lịch trình, đôi khi cả chứng minh tài chính và thư mời.
Phải chờ duyệt, từ vài ngày tới vài tuần tuỳ nước và tuỳ thời điểm.
Có thể bị từ chối, và phí thường không hoàn lại.
Có thời hạn sử dụng, thường 30 tới 90 ngày kể từ khi cấp. Xin quá sớm là hết hạn trước khi đi.
Hộ chiếu Việt Nam có 46 điểm đến ở bậc này — nhiều hơn cả ba bậc trên cộng lại một nửa.
Vì sao chuyện phân bậc lại quan trọng
Cộng cả bốn bậc, hộ chiếu Việt Nam có 98 điểm đến. Chỉ tính ba bậc đầu, con số là 52.
Cùng một cuốn hộ chiếu, hai con số cách nhau gần gấp đôi. Và cả hai đều có thể trình bày như "không cần xin visa trước" nếu người viết muốn.
Đây là nơi con số bị làm cho đẹp mà không cần nói dối một câu nào.
Bậc thứ năm ít ai nhắc: phải xin visa trước
Với hộ chiếu Việt Nam, 100 điểm đến yêu cầu xin visa theo cách truyền thống — nộp hồ sơ tại đại sứ quán hoặc trung tâm tiếp nhận, phỏng vấn nếu được yêu cầu, chờ vài tuần tới vài tháng.
Và đây là nhóm chứa gần hết những nơi phần lớn người Việt thực sự muốn đến: toàn bộ khối Schengen, Anh, Mỹ, Canada, Úc, Nhật, Hàn Quốc.
Con số tổng không nói được điều đó. Danh sách cụ thể mới nói được.
Cách kiểm tra cho chính mình
Đừng tin con số tổng của bất kỳ ai, kể cả của chúng tôi. Hãy làm ba việc:
Liệt kê những nước anh chị thực sự cần đến trong ba năm tới. Thường là năm tới mười nước, không phải một trăm.
Tra từng nước một xem thuộc bậc nào. Chúng tôi có công cụ tra theo cặp hộ chiếu và điểm đến, và trang từng nước ghi rõ bậc thủ tục.
Xác nhận lại với hãng bay trước mỗi chuyến. Hãng bay là bên chịu tiền phạt nếu cho khách lên máy bay sai quy định, nên họ cập nhật nhanh nhất.
Nếu đang cân nhắc hộ chiếu thứ hai, làm đúng ba việc trên với hộ chiếu đó trước khi quyết. Một cuốn hộ chiếu mở thêm sáu mươi điểm đến mà không có nước nào trong danh sách của anh chị thì con số đẹp mà vô ích.