Trong quy trình một hồ sơ quốc tịch Caribbean, có một khâu mà không đơn vị tư vấn nào — kể cả chúng tôi — có thể tác động: thẩm định độc lập, quen gọi là due diligence.
Hiểu khâu này giúp anh chị biết mình đang mua gì, và biết ai đang nói quá.
Ai làm và vì sao độc lập
Đơn vị cấp quốc tịch không tự thẩm định. Họ thuê công ty thẩm định quốc tế độc lập — thường là các hãng chuyên về điều tra rủi ro có mặt ở nhiều nước.
Cơ chế này tồn tại vì áp lực từ bên ngoài. Liên minh Châu Âu, Anh và Mỹ đều theo dõi các chương trình quốc tịch Caribbean, và chất lượng thẩm định là điều kiện để hộ chiếu đó giữ được quyền miễn thị thực. Một chương trình thẩm định lỏng là một chương trình sắp mất giá trị — đúng chuyện đã xảy ra với Nauru khi Anh thu hồi quyền miễn thị thực vì không tin quy trình thẩm định.
Nghĩa là: thẩm định gắt là điều tốt cho người mua, dù nó làm hồ sơ mệt hơn.
Họ kiểm những gì
Nhân thân và lý lịch tư pháp. Không chỉ giấy lý lịch tư pháp Việt Nam. Họ tra cả những nước anh chị từng cư trú, làm việc hoặc có tài sản.
Danh sách trừng phạt và danh sách theo dõi. Liên hợp quốc, Mỹ, Liên minh Châu Âu, Anh, và các danh sách người có ảnh hưởng chính trị. Trùng tên với một người trong danh sách là đủ để hồ sơ bị dừng chờ làm rõ.
Nguồn gốc tài sản. Đây là phần nặng nhất, và có bài riêng.
Truy vết báo chí và toà án. Tìm kiếm mở rộng trên báo chí, hồ sơ toà án, và cơ sở dữ liệu doanh nghiệp ở nhiều nước.
Đối chiếu lời khai. Thông tin trong đơn được đối chiếu với những gì họ tìm thấy độc lập. Điểm không khớp gây câu hỏi, và câu hỏi không trả lời được gây từ chối.
Ba điều làm hồ sơ trượt mà không ai nghĩ tới
Khai thiếu, không phải khai sai. Bỏ sót một công ty từng đứng tên, một nơi từng cư trú, một lần bị từ chối visa — khi bên thẩm định tự tìm ra, vấn đề chuyển từ "thiếu thông tin" thành "che giấu thông tin". Cái sau nặng hơn cái trước rất nhiều.
Trùng tên. Tên Việt phổ biến, và các danh sách quốc tế không phân biệt được. Trường hợp này giải quyết được nhưng mất thời gian và cần giấy tờ chứng minh mình là người khác.
Người trong gia đình. Hồ sơ gồm cả gia đình thì cả gia đình được thẩm định. Vấn đề của người phụ thuộc ảnh hưởng tới hồ sơ chính.
Chi phí thẩm định
Phí thẩm định tính riêng cho từng người trên 16 tuổi, và không hoàn lại nếu trượt. Mức phí khác nhau giữa các chương trình và thay đổi theo thời gian, nên chúng tôi không nêu số cụ thể ở đây — hãy yêu cầu bảng phí hiện hành có ghi ngày.
Điều đáng biết: phí này trả cho bên thẩm định độc lập, không phải cho đơn vị tư vấn. Đơn vị tư vấn không giảm được, và cũng không nên hứa giảm.
Mặt bất lợi cần biết trước
Không ai đảm bảo được kết quả. Đây là chỗ cần nói thẳng nhất. Đơn vị tư vấn giỏi giúp hồ sơ đầy đủ và nhất quán, giúp lường trước câu hỏi. Nhưng quyết định thuộc về bên thẩm định và cơ quan cấp quốc tịch. Ai cam kết đậu là đang nói quá.
Bị từ chối một nơi ảnh hưởng nơi khác. Các chương trình Caribbean chia sẻ thông tin về hồ sơ bị từ chối. Nộp lại ở nước khác mà không giải quyết được nguyên nhân gốc thường ra cùng kết quả.
Thời gian không cố định. Hồ sơ sạch và đầy đủ thường xong trong khoảng bốn tới tám tháng. Hồ sơ có điểm cần làm rõ có thể kéo dài hơn nhiều, và không có cách đẩy nhanh.
Cách chuẩn bị thực tế
Tự liệt kê trước mọi công ty từng đứng tên, mọi nơi từng cư trú trên sáu tháng, mọi lần bị từ chối visa ở bất kỳ nước nào. Đưa hết cho đơn vị tư vấn ngay từ đầu, kể cả những chuyện anh chị nghĩ là bất lợi. Biết trước thì xử lý được; phát hiện giữa đường thì không.
Chuẩn bị hồ sơ nguồn tiền song song, đừng đợi tới lượt. Đây là phần mất nhiều thời gian nhất.
Hỏi đơn vị tư vấn hai câu: tỷ lệ hồ sơ của họ bị yêu cầu bổ sung là bao nhiêu, và họ đã xử lý trường hợp nào bị từ chối chưa. Người làm thật trả lời được. Người chỉ nói mọi hồ sơ đều đậu thì hoặc chưa làm nhiều, hoặc đang không nói thật.