Mọi báo giá chương trình đầu tư định cư đều tính bằng ngoại tệ — đô la Mỹ, euro, đô la Hồng Kông, yên Nhật. Nhưng tiền của anh chị là tiền đồng.
Khoảng cách giữa hai điều đó là một biến số thật, và nó biến động trong đúng khoảng thời gian một hồ sơ chạy.
Vì sao rủi ro này lớn hơn vẻ ngoài
Ba lý do cộng lại:
Số tiền lớn. Một biến động tỷ giá vài phần trăm trên khoản 250.000 EUR là con số đáng kể.
Thời gian dài. Một hồ sơ Caribbean mất sáu tới chín tháng. Một hồ sơ EB-5 hoặc golden visa châu Âu có thể mất một tới ba năm từ lúc quyết tới lúc chuyển hết tiền. Tỷ giá trong khoảng thời gian đó không đứng yên.
Chuyển tiền nhiều lần. Phí thẩm định trả trước, phí đại lý trả theo giai đoạn, khoản đầu tư chính trả sau chấp thuận. Mỗi lần chuyển là một tỷ giá khác.
Ba khoản chi phí liên quan tới ngoại tệ
Chênh lệch tỷ giá theo thời gian. Không kiểm soát được, nhưng quản lý được phần nào.
Chênh lệch mua bán của ngân hàng. Tỷ giá bán ngoại tệ của ngân hàng luôn cao hơn tỷ giá tham chiếu. Khoảng chênh này khác nhau giữa các ngân hàng và giữa các mức giao dịch.
Phí chuyển tiền quốc tế. Phí của ngân hàng gửi, phí trung gian, và đôi khi phí của ngân hàng nhận. Với chuyển tiền nhiều chặng, phần này cộng dồn.
Ba khoản này không xuất hiện trong bất kỳ báo giá chương trình nào, vì chúng không thuộc chương trình. Nhưng chúng là tiền thật ra khỏi tài khoản.
Điều cần biết về quy định chuyển tiền
Việt Nam có quy định về quản lý ngoại hối, gồm cả việc chuyển tiền ra nước ngoài cho mục đích đầu tư. Đây là lĩnh vực có quy định cụ thể và cần làm đúng thủ tục.
Chúng tôi không tư vấn về quản lý ngoại hối và không hỗ trợ các cách chuyển tiền không qua kênh chính thức. Ngoài chuyện đúng sai, có một lý do thực tế rất mạnh: hồ sơ chứng minh nguồn tiền yêu cầu dấu vết ngân hàng rõ ràng. Tiền đi qua kênh không chính thức là tiền không chứng minh được, và hồ sơ sẽ vướng ở đúng khâu quan trọng nhất.
Đây là chỗ tiết kiệm phí chuyển tiền để rồi mất cả hồ sơ.
Bốn cách giảm rủi ro
Chia nhiều lần thay vì một lần. Chuyển theo tiến độ hồ sơ thay vì đổi hết một lúc giúp trung bình hoá tỷ giá. Không tối ưu hoá được lợi nhuận, nhưng giảm rủi ro chọn sai thời điểm.
So sánh tỷ giá và phí giữa các ngân hàng. Chênh lệch giữa ngân hàng tốt nhất và tệ nhất trên một giao dịch lớn không phải khoản nhỏ. Đây là việc mất một buổi và tiết kiệm được tiền thật.
Hỏi rõ đồng tiền thanh toán của từng khoản. Có chương trình niêm yết bằng euro nhưng thanh toán bằng đô la Mỹ, hoặc ngược lại. Biết trước tránh được một lần đổi tiền không cần thiết.
Đặt ngân sách bằng tiền đồng, không bằng ngoại tệ. Nếu tổng chi phí là 300.000 EUR, hãy tự hỏi: mức tỷ giá nào làm tôi không đủ tiền. Nếu câu trả lời là một mức chỉ cách hiện tại vài phần trăm, ngân sách của anh chị quá sát.
Điều nên tránh
Đợi tỷ giá tốt. Với khoản tiền lớn và thời gian dài, dự đoán tỷ giá là việc mà cả các định chế tài chính lớn cũng làm không tốt. Đợi tỷ giá tốt hơn thường dẫn tới hai kết quả: hoặc mất hạn chương trình, hoặc chuyển ở mức tệ hơn.
Với các chương trình có mốc hạn cứng — như hạn EB-5 ngày 30/09/2026 — chi phí của việc đợi có thể lớn hơn nhiều so với chênh lệch tỷ giá.
Cắt góc ở phí chuyển tiền. Xem phần trên. Phí chuyển tiền chính thức là chi phí rẻ nhất trong toàn bộ hồ sơ, so với hậu quả của việc không chứng minh được dòng tiền.
Điều nên làm ngay
Yêu cầu đơn vị tư vấn cung cấp bảng chi phí có ghi rõ đồng tiền thanh toán và thời điểm dự kiến của từng khoản. Sau đó tự quy đổi ra tiền đồng ở tỷ giá hiện tại, cộng thêm biên an toàn.
Đó là con số ngân sách thật. Con số trong báo giá là con số của một thời điểm.