Tổng quan
New Zealand gồm hai đảo chính — Đảo Bắc và Đảo Nam — cùng nhiều đảo nhỏ, nằm ở tây nam Thái Bình Dương, cách Úc khoảng 2.000 km. Diện tích 268.000 km², dân số chỉ khoảng 5,3 triệu người.
New Zealand có chương trình đầu tư định cư thật và điểm mạnh lớn nhất là: cấp thẳng thường trú (residence), không qua giai đoạn tạm trú như nhiều nước.
Chương trình Active Investor Plus đã được cơ cấu lại năm 2025 theo hướng đơn giản hơn, chia thành các nhóm tuỳ mức độ rủi ro của khoản đầu tư: đầu tư càng chủ động và rủi ro hơn thì ngưỡng vốn thấp hơn và yêu cầu cư trú nhẹ hơn; đầu tư an toàn hơn thì ngưỡng cao hơn.
Điểm hấp dẫn tiếp theo: quốc tịch sau 5 năm thường trú với yêu cầu cư trú thực tế, và New Zealand cho phép đa quốc tịch — anh chị giữ được hộ chiếu Việt Nam.
Điểm phải cân nhắc nghiêm túc: đây là quốc gia xa xôi nhất trong toàn bộ danh sách — không có đường bay thẳng từ Việt Nam, và thị trường nội địa rất nhỏ.
Địa lý & khí hậu
Đảo Bắc — Auckland (thành phố lớn nhất, một phần ba dân số cả nước), Wellington (thủ đô), vùng địa nhiệt Rotorua, khí hậu ấm hơn.
Đảo Nam — Christchurch, Queenstown, dãy Southern Alps, vịnh hẹp Fiordland. Cảnh quan ngoạn mục, dân cư thưa, lạnh hơn.
Khí hậu ôn đới hải dương: Auckland mùa hè 20–25°C, mùa đông 8–15°C, ít khi có tuyết. Đảo Nam lạnh hơn, vùng núi có tuyết và trượt tuyết.
Mùa ngược với Bắc bán cầu — mùa hè tháng 12–2, mùa đông tháng 6–8. Với người Việt, điều này nghĩa là Tết Nguyên đán rơi vào giữa mùa hè.
Rủi ro cần biết: New Zealand nằm trên Vành đai lửa Thái Bình Dương. Động đất là rủi ro thật — trận Christchurch năm 2011 gây thiệt hại nghiêm trọng và làm thay đổi cả quy chuẩn xây dựng lẫn thị trường bảo hiểm. Cũng có núi lửa đang hoạt động ở Đảo Bắc.
Khi mua bất động sản, hồ sơ kết cấu chống động đất và điều kiện bảo hiểm là điều bắt buộc phải kiểm tra.
Một điểm nữa: tầng ozone mỏng khiến bức xạ tia cực tím ở New Zealand cao bất thường — chống nắng là việc nghiêm túc, không phải chuyện làm đẹp.
Lịch sử hình thành
Người Māori đến từ Polynesia khoảng thế kỷ 13–14, phát triển nền văn hoá riêng biệt. Người châu Âu tới từ thế kỷ 18.
Hiệp ước Waitangi năm 1840 giữa Vương triều Anh và các tù trưởng Māori là văn kiện nền tảng của New Zealand hiện đại. Cách diễn giải hiệp ước — do khác biệt giữa bản tiếng Anh và tiếng Māori — vẫn là chủ đề chính trị và pháp lý trung tâm đến ngày nay.
New Zealand độc lập dần trong thế kỷ 20, vẫn theo chế độ quân chủ lập hiến trong Khối Thịnh vượng chung.
Đất nước này có truyền thống đi đầu về xã hội: nước đầu tiên trên thế giới cho phụ nữ quyền bầu cử (1893), và có chính sách phi hạt nhân từ thập niên 1980.
Cộng đồng người Việt tại New Zealand nhỏ, khoảng mười nghìn người, chủ yếu ở Auckland.
Văn hoá & con người
Tiếng Anh là ngôn ngữ chính; tiếng Māori và Ngôn ngữ ký hiệu New Zealand cũng là ngôn ngữ chính thức. Văn hoá Māori hiện diện rõ trong đời sống công — nghi thức chào đón, địa danh, và điệu haka nổi tiếng của đội tuyển rugby All Blacks.
Xã hội New Zealand đề cao sự bình đẳng, thoải mái, khiêm tốn và gần gũi thiên nhiên. Người dân thân thiện, ít nghi thức. Khoảng cách giàu nghèo và phân tầng xã hội thấp hơn nhiều nước phát triển khác.
Cân bằng công việc – đời sống rất tốt — đây là điều người New Zealand coi trọng và bảo vệ.
Điểm phải chuẩn bị tâm lý: đây là xã hội nhỏ và xa. Auckland chỉ 1,7 triệu dân. Nhịp sống chậm, ít lựa chọn về dịch vụ, giải trí và cơ hội nghề nghiệp so với các đô thị lớn châu Á hay châu Âu. Với người quen nhịp sống Sài Gòn hay Hà Nội, cảm giác ban đầu có thể là "quá yên tĩnh".
Kinh tế & cơ hội
Kinh tế nhỏ và dựa nhiều vào tài nguyên:
Nông nghiệp và thực phẩm — sữa (Fonterra là một trong những nhà xuất khẩu sữa lớn nhất thế giới), thịt cừu và bò, len, kiwi, rượu vang. Đây là trụ cột xuất khẩu.
Du lịch — cảnh quan thiên nhiên là tài sản lớn; ngành này phục hồi mạnh sau đại dịch.
Công nghệ — quy mô nhỏ nhưng có một số doanh nghiệp phần mềm thành công ra thị trường quốc tế.
Điện ảnh — hạ tầng sản xuất phim phát triển từ các dự án lớn quay tại đây.
Với doanh nhân Việt: cơ hội thực tế nằm ở thương mại nông sản và thực phẩm hai chiều — sữa, thịt, hoa quả New Zealand sang châu Á, và nông sản Việt sang New Zealand. Thị trường nội địa quá nhỏ để xây doanh nghiệp phục vụ tiêu dùng trong nước ở quy mô lớn.
Thuế: New Zealand đánh thuế trên thu nhập toàn cầu của cư dân thuế. Điểm đáng chú ý: không có thuế lãi vốn tổng quát, không thuế thừa kế, không thuế tài sản. Có chế độ miễn thuế tạm thời với một số loại thu nhập nước ngoài cho người mới trở thành cư dân thuế trong thời hạn nhất định — điểm cần tận dụng đúng cách với tư vấn thuế.
Chương trình định cư
Active Investor Plus
Chương trình đầu tư định cư chính, được cơ cấu lại năm 2025 theo hướng đơn giản hoá.
Nguyên tắc thiết kế: chia theo mức độ chủ động của khoản đầu tư.
- Nhóm đầu tư chủ động hơn — vốn vào doanh nghiệp New Zealand, quỹ đầu tư mạo hiểm, cổ phần công ty chưa niêm yết. Ngưỡng vốn thấp hơn, yêu cầu số ngày cư trú nhẹ hơn.
- Nhóm đầu tư an toàn hơn — danh mục rộng hơn gồm cả tài sản ít rủi ro. Ngưỡng vốn cao hơn, yêu cầu cư trú nhiều hơn.
Điểm mạnh lớn nhất: cấp thẳng thường trú (residence) — không qua giai đoạn visa tạm trú rồi mới xin chuyển. Đây là khác biệt đáng kể so với Úc, Canada hay châu Âu.
Không yêu cầu tiếng Anh với diện đầu tư — điểm khác biệt so với hầu hết diện tay nghề.
Điều cần biết: khoản đầu tư phải duy trì đủ thời hạn, và có yêu cầu số ngày hiện diện tại New Zealand trong thời gian đó.
Các diện khác
Diện tay nghề theo thang điểm — vẫn là con đường phổ biến nhất, xét theo trình độ, kinh nghiệm, lời mời làm việc và tiếng Anh.
Entrepreneur Work Visa — cho người thành lập doanh nghiệp tại New Zealand, sau đó có thể chuyển sang thường trú nếu doanh nghiệp đạt cam kết.
Lộ trình quốc tịch
Sau khi có thường trú, cần khoảng 5 năm cư trú thực tế (với yêu cầu số ngày tối thiểu mỗi năm) để đủ điều kiện nhập tịch, kèm yêu cầu về tiếng Anh và ý định định cư lâu dài.
New Zealand cho phép đa quốc tịch — anh chị giữ được quốc tịch Việt Nam.
Hộ chiếu New Zealand có sức mạnh đi lại rất tốt, và công dân New Zealand có quyền sống và làm việc tại Úc gần như không hạn chế theo thoả thuận đi lại giữa hai nước — đây là một lợi ích thực tế rất lớn mà ít người nhắc tới.
Về con số cụ thể: ngưỡng vốn từng nhóm, thời gian duy trì đầu tư và số ngày cư trú yêu cầu đã thay đổi năm 2025. Anh chị xem bảng thông số trên trang này hoặc hỏi chuyên viên.
Cuộc sống thực tế
Chi phí sinh hoạt cao. Nhà ở tại Auckland thuộc nhóm đắt so với thu nhập trên thế giới. Hàng tiêu dùng nhập khẩu đắt do vị trí xa xôi và thị trường nhỏ. Thực phẩm tươi trong nước — thịt, sữa, rau quả — thì chất lượng cao và hợp lý.
Y tế: hệ thống công chi trả cho thường trú nhân và công dân. Chất lượng tốt, nhưng thời gian chờ các thủ thuật không cấp cứu có thể dài — nhiều người mua thêm bảo hiểm tư. Ở vùng nông thôn, tiếp cận chuyên khoa hạn chế hơn.
Giáo dục: trường công miễn phí chất lượng tốt và đồng đều. Đại học New Zealand được công nhận quốc tế, học phí thấp hơn Mỹ Anh; thường trú nhân hưởng mức nội địa.
Đi lại — điểm yếu rõ nhất: không có đường bay thẳng từ Việt Nam sang New Zealand. Phải quá cảnh qua Singapore, Sydney, Melbourne hoặc Hồng Kông. Tổng hành trình thường 16–22 giờ.
Chênh múi giờ với Việt Nam +5 đến +6 giờ tuỳ mùa — nghĩa là khi Việt Nam bắt đầu ngày làm việc thì New Zealand đã gần hết giờ chiều.
Ai nên cân nhắc New Zealand
Phù hợp với anh chị:
- Muốn thường trú ngay từ đầu, không qua giai đoạn tạm trú — điểm mạnh riêng của chương trình
- Nhắm quốc tịch mà vẫn giữ hộ chiếu Việt Nam — New Zealand cho đa quốc tịch
- Muốn quyền sống và làm việc tại Úc kèm theo khi có quốc tịch New Zealand
- Ưu tiên thiên nhiên, an toàn, cân bằng công việc – đời sống hơn cơ hội nghề nghiệp và nhịp sống đô thị
- Không muốn phải thi tiếng Anh — diện đầu tư không yêu cầu
- Làm thương mại nông sản thực phẩm hai chiều với châu Á
Chưa phù hợp nếu:
- Cần về Việt Nam thường xuyên — không có bay thẳng, hành trình 16–22 giờ, lệch giờ 5–6 tiếng
- Muốn thị trường nội địa lớn để kinh doanh — chỉ 5,3 triệu dân, Auckland 1,7 triệu
- Quen nhịp sống đô thị sôi động và nhiều lựa chọn — New Zealand yên tĩnh hơn nhiều
- Muốn cộng đồng người Việt lớn — chỉ khoảng mười nghìn người
- Không chấp nhận rủi ro động đất hoặc chưa tính tới chi phí bảo hiểm sau sự kiện Christchurch 2011
- Cần khám chuyên khoa nhanh — hệ thống công có thời gian chờ đáng kể
Bài viết cung cấp thông tin nền tảng mang tính tham khảo. Chương trình Active Investor Plus đã được cơ cấu lại năm 2025. Anh chị nên làm việc với cố vấn di trú New Zealand được cấp phép (IAA); Viking Global Group hỗ trợ định hướng và kết nối.