Tổng quan
Hungary nằm ở trung tâm châu Âu, diện tích khoảng 93.000 km² với chín triệu sáu dân. Là thành viên Liên minh Châu Âu từ 2004 và thuộc khối Schengen.
Tháng 7 năm 2024, Hungary mở Giấy phép cư trú nhà đầu tư — Guest Investor Residence Permit. Chương trình này nhanh chóng thành một trong những lựa chọn mới được ưa chuộng nhất châu Âu, đúng thời điểm Tây Ban Nha đóng golden visa và Bồ Đào Nha kéo dài thời gian nhập tịch.
Địa lý và khí hậu
Hungary là quốc gia không giáp biển, địa hình chủ yếu là đồng bằng, có sông Danube chảy qua chia Budapest thành hai nửa Buda và Pest.
Khí hậu lục địa bốn mùa rõ rệt. Mùa hè ấm, khoảng 25 tới 30 độ. Mùa đông lạnh, thường dưới không và có tuyết. Với người Việt, mùa đông Hungary là thay đổi đáng kể — lạnh hơn và dài hơn miền Bắc Việt Nam, và đây là yếu tố nên trải nghiệm trước khi quyết định chuyển tới sống.
Hungary có nhiều suối nước nóng tự nhiên, và văn hoá nhà tắm nước nóng ở Budapest là nét đặc trưng.
Lịch sử hình thành
Nhà nước Hungary hình thành khoảng năm 1000 sau Công nguyên. Trải qua nhiều giai đoạn: bị Đế quốc Ottoman chiếm một phần trong thế kỷ 16 và 17, thuộc Đế quốc Áo - Hung tới 1918, mất phần lớn lãnh thổ sau Thế chiến thứ nhất.
Sau Thế chiến thứ hai, Hungary thuộc khối xã hội chủ nghĩa. Cuộc khởi nghĩa năm 1956 bị dập tắt. Chuyển đổi sang kinh tế thị trường từ 1989, vào Liên minh Châu Âu năm 2004.
Lịch sử nhiều biến động này giải thích một nét trong tính cách người Hungary: thực tế, ít lạc quan quá mức, và có ý thức mạnh về bản sắc dân tộc.
Văn hoá và con người
Tiếng Hungary là rào cản thật, và không nên giảm nhẹ. Đây không phải ngôn ngữ thuộc nhóm Ấn - Âu như tiếng Anh, Pháp hay Đức. Nó thuộc nhóm Finno-Ugric, cùng họ với tiếng Phần Lan và Estonia. Ngữ pháp có mười tám cách biến đổi danh từ, cấu trúc câu khác hẳn tiếng Việt và tiếng Anh.
Nhiều người học tiếng Hungary trong vài năm vẫn chưa đủ để làm việc bằng ngôn ngữ này. Ở Budapest, người trẻ và người làm dịch vụ nói được tiếng Anh; ra khỏi thủ đô thì ít hơn nhiều.
So sánh cho rõ: Malta nói tiếng Anh, Bồ Đào Nha có tiếng Bồ tương đối dễ với người biết tiếng Latin. Hungary khó hơn cả hai.
Cộng đồng người Việt tại Hungary tồn tại từ thời kỳ hợp tác lao động những năm 1980 và có quy mô đáng kể ở Budapest, chủ yếu trong thương mại và dịch vụ. Đây là điểm thuận lợi thật cho người mới sang.
Kinh tế và cơ hội
Hungary có nền công nghiệp chế tạo mạnh, đặc biệt là ô tô và điện tử. Nhiều tập đoàn Đức, Nhật, Hàn Quốc đặt nhà máy tại đây.
Chi phí sinh hoạt thấp so với Tây Âu. Budapest rẻ hơn đáng kể so với Vienna, Munich hay Paris, trong khi chất lượng hạ tầng và dịch vụ ở mức tốt. Đây là lý do Budapest phổ biến với người làm việc từ xa.
Thuế doanh nghiệp thấp, thuộc nhóm thấp nhất Liên minh Châu Âu. Thuế thu nhập cá nhân theo mức đồng nhất.
Đồng tiền là forint, không dùng euro. Nghĩa là có rủi ro tỷ giá riêng cần tính khi giữ tài sản dài hạn tại Hungary.
Chương trình định cư
Giấy phép cư trú nhà đầu tư Hungary, mở từ tháng 7 năm 2024. Hai tuyến:
Tuyến một — quỹ bất động sản: đầu tư 250.000 EUR vào một quỹ bất động sản được nhà nước công nhận. Đây là tuyến được dùng phổ biến.
Tuyến hai — tài trợ giáo dục: đóng góp 1 triệu EUR cho một cơ sở giáo dục đại học. Mức cao hơn nhiều nên ít dùng.
Điểm mạnh:
- Xét trong hai tới ba tháng — thuộc nhóm nhanh nhất châu Âu, so với tồn đọng khoảng 39,6 tháng của Bồ Đào Nha
- Không yêu cầu thời gian lưu trú — không cần chuyển tới sống
- Là thành viên Schengen, nên giấy phép cư trú cho đi lại trong khối
- Chi phí sinh hoạt thấp nếu chọn sống thật
- Mức 250.000 EUR bằng khoảng một nửa yêu cầu của một số chương trình châu Âu khác
Đường tới quốc tịch: khoảng tám năm cư trú. Cần thi tiếng Hungary — và đây chính là chỗ rào cản ngôn ngữ chuyển từ chuyện bất tiện thành chuyện quyết định.
Mặt bất lợi cần cân nhắc:
Chương trình còn rất mới. Mở tháng 7/2024, nghĩa là chưa có nhiều hồ sơ đi hết vòng để biết thực tế gia hạn và chuyển sang thường trú diễn ra thế nào. Đây là rủi ro chính sách thật với chương trình mới.
Tiếng Hungary chặn đường tới quốc tịch. Nếu mục tiêu là hộ chiếu Liên minh Châu Âu, cần đánh giá thật xem gia đình có khả năng đạt trình độ thi được sau tám năm hay không.
Rủi ro tỷ giá forint với người giữ tài sản dài hạn tại đây.
Chương trình này nằm trong nhóm chúng tôi nhận hồ sơ. Nhưng chúng tôi nói rõ rào cản ngôn ngữ ngay từ đầu, vì đó là yếu tố quyết định với mục tiêu quốc tịch.
Cuộc sống thực tế
Nhà ở ở Budapest rẻ hơn nhiều so với Tây Âu, và chất lượng xây dựng ở khu trung tâm thường tốt vì phần lớn là kiến trúc cổ được cải tạo.
Y tế có hệ thống công dựa trên bảo hiểm bắt buộc. Chất lượng ở Budapest tốt, ngoài thủ đô kém đồng đều hơn. Bảo hiểm tư có sẵn với mức phí thấp hơn Tây Âu.
Giáo dục. Đại học công có học phí thấp với người thuộc nhóm nội địa, và một số chương trình dạy bằng tiếng Anh — đặc biệt là y khoa, được nhiều sinh viên quốc tế chọn. Nhưng phần lớn chương trình bậc cử nhân dạy bằng tiếng Hungary. Gia đình có con nên kiểm cụ thể ngành và trường, không dựa vào con số học phí chung.
Đi lại về Việt Nam cần nối chuyến, thường qua Doha, Dubai hoặc một sân bay Tây Âu, tổng thời gian khoảng mười lăm tới hai mươi giờ.
Ai nên cân nhắc Hungary
Phù hợp với người muốn một tư cách cư trú châu Âu nhanh, giá vừa phải, không cần chuyển tới sống. Nếu mục tiêu là có chỗ đặt chân hợp pháp trong Liên minh Châu Âu và quyền đi lại Schengen, Hungary hiện là một trong những lựa chọn hiệu quả nhất về thời gian và chi phí.
Phù hợp với người có kế hoạch kinh doanh gắn với Trung Âu, hoặc muốn đặt một phần tài sản ở khu vực có thuế doanh nghiệp thấp.
Phù hợp với gia đình có con muốn học y khoa bằng tiếng Anh ở châu Âu với chi phí phải chăng.
Không phù hợp với người coi hộ chiếu Liên minh Châu Âu là mục tiêu chính và không có khả năng học tiếng Hungary tới trình độ thi được. Với mục tiêu đó, cần so sánh thật với các tuyến khác.
Không phù hợp với người cần chương trình đã vận hành lâu và có nhiều tiền lệ. Chương trình này mới hai năm.
Cân nhắc yếu tố khí hậu nếu dự định sống thật. Mùa đông Hungary dài và lạnh hơn nhiều so với Việt Nam.
Thông tin trong bài mang tính tham khảo, không phải tư vấn pháp lý hay tư vấn đầu tư. Điều kiện chương trình có thể thay đổi theo quyết định của chính phủ Hungary. Với quyết định liên quan tới tài sản lớn, hãy tham vấn luật sư và cố vấn tài chính độc lập.